Versterkers en luidsprekers moeten met elkaar overweg kunnen – zoveel is bekend. De impedantie van de twee componenten is hierbij een doorslaggevende factor. Als de weerstanden niet overeenkomen, kan het ergste scenario een defect zijn. Maar ook clipping kan problemen veroorzaken voor de installatie.
Hoe eindversterkers reageren op overbelasting
Clippen treedt op wanneer een versterker meer vermogen moet leveren dan hij eigenlijk kan. Met andere woorden, de versterker wordt overbelast. Als de maximale voedingsspanning van de versterker wordt bereikt, kan hij het ingangssignaal niet meer natuurgetrouw weergeven. Dit betekent dat het signaal versterkt bij de luidsprekers aankomt, maar vervormd is.
In technische termen wordt het uitgangssignaal van de sinusgolf een blokgolfsignaal. De laagste en hoogste pieken van de curve worden afgesneden. De Engelse term “clipping” is hier ook van afgeleid – het betekent “afsnijden” of “knippen”.
Als het audiosignaal vervormd is, heeft niet alleen het geluid daaronder te lijden. De installatie kan ook beschadigd raken door clippen. Het is gemakkelijk te begrijpen dat de elektronica van de eindversterker een overbelasting niet altijd ongeschonden overleeft. Clippen kan echter ook een defect veroorzaken in de luidsprekers die worden aangestuurd. In feite is dit het meest waarschijnlijke scenario.
De perfecte match: Home cinema systemen van Teufel
Hoe clippen gevaarlijk kan zijn voor luidsprekers
Een opstelling met krachtige luidsprekers en een zwakke versterker met een laag wattage is bijzonder gevoelig voor clippen. Als de luidsprekers te weinig vermogen krijgen van de versterker, “vragen” ze automatisch meer dan de versterker feitelijk kan leveren: er treedt clipping op. Hierdoor kunnen de luidsprekers oververhit raken en beschadigd raken. Vooral tweeters lopen gevaar.
De reden hiervoor is het type signaalvervorming dat optreedt. Clippen zorgt ervoor dat de versterker een onevenredig hoog aantal hoogfrequente tonen afgeeft en deze worden van de crossover naar de tweeter geleid. In het ergste geval brandt de spreekspoel van de luidspreker door als gevolg van de overbelasting.
Het is geruststellend dat clippen meestal alleen optreedt bij hoge niveaus. Je moet de installatie dus heel hard zetten voordat het begint te “clippen”. Dit geldt ook als je relatief krachtige luidsprekers gebruikt met een versterker met een laag wattage. Als de luidspreker maar een klein beetje “clipt”, loopt de elektronica slechts een klein risico. Bovendien zijn de effecten op het geluid vaak nauwelijks hoorbaar. Toch is een versterker met voldoende vermogensreserves ten opzichte van de luidsprekers aan te bevelen. De luidsprekers worden dan voorzien van een schoon, onvervormd sinus signaal, zelfs bij hoge niveaus.
Leestip: In de blogpost Hoe werkt een luidspreker?Opent in nieuwe tab kun je ontdekken welke functie de spreekspoel vervult.
Hoe voorkom je clipping
Je voorkomt clipping door de onderdelen van je audiosysteem goed op elkaar af te stemmen. De versterker moet voldoende vermogen leveren voor de aangesloten luidsprekers, zodat het signaal ook bij een hoger volume zuiver blijft. Kies je componenten zorgvuldig, dan verklein je de kans op vervorming aanzienlijk.
Wil je het jezelf gemakkelijk maken? Kies dan voor een compleet audiosysteem waarbij alle componenten al perfect op elkaar zijn afgestemd. Bij de systemen van TeufelOpent in nieuwe tab sluiten de versterker en luidsprekers naadloos op elkaar aan, zodat je zonder zorgen kunt genieten van een krachtig en helder geluid.
Koop je nieuwe luidsprekers voor een bestaande versterker? Controleer dan of beide goed bij elkaar passen. Vergelijk daarvoor het vermogen, meestal uitgedrukt in wattOpent in nieuwe tab (RMS, Root Mean Square). Een te krachtige versterker in combinatie met luidsprekers die het vermogen niet aankunnen, of juist een te zwakke versterker voor krachtige luidsprekers, kan leiden tot geluidsvervorming, clipping en in sommige gevallen zelfs schade aan de apparatuur. De benodigde specificaties vind je meestal op het typeplaatje van het apparaat of in de handleiding.
Tip: Hieronder vind je een overzicht van welke stereoversterkers geschikt zijn voor welke Teufel luidsprekersOpent in nieuwe tab.
Clipping bij podcasten en muziek opnemen
Om clipping tijdens een podcast of muziekopname te voorkomen, is het belangrijk om de opname goed in te stellen. Let daarbij vooral op het opnameniveau van de microfoon en houd voldoende afstand tot de microfoon. Zo verklein je de kans dat het audiosignaal overstuurd raakt en clipping ontstaat.
Zet de versterking van de microfoon niet onnodig hoog. Vooral bij dynamische microfoons zonder audio-interface kan een te hoog ingestelde gain extra ruis veroorzaken. Met een audio-interface beschik je over meer en betere voorversterking, waardoor je eenvoudiger een schoon opnamesignaal krijgt en de nabewerking vaak makkelijker verloopt.
Als vuistregel kun je het opnameniveau het beste zo instellen dat de niveaumeter tijdens het spreken vooral in het groene tot gele gebied blijft, ongeveer tussen -20 en -16 dB. Ook je afstand tot de microfoon is belangrijk. Houd ongeveer een handbreedte afstand tussen je mond en de microfoon. Zo blijft je stem helder klinken en verklein je de kans op ongewenste vervorming of clipping.
Teufel ontvangers en luidsprekers zijn voor elkaar gemaakt
▶ THEATER 500 KOMBO 2Opent in nieuwe tab: Het 3-weg systeem van de THEATER 500 zorgt voor een krachtig en gedetailleerd stereogeluid met een heldere weergave over het hele frequentiebereik. Dankzij DAB+Opent in nieuwe tab, bluetooth en een USB-aansluiting ondersteunt de receiver bovendien vrijwel iedere geluidsbron.
▶ ULTIMA 20 KOMBO 2Opent in nieuwe tab: De versterker en stereoluidsprekers van de ULTIMA 20 KOMBO 2 zijn perfect op elkaar afgestemd. Dankzij een maximale belastbaarheid van 80 watt leveren de compacte 2-weg luidsprekers een krachtig en gedetailleerd geluidsbeeld, met een heldere weergave van hoge tot lage tonen.
Stereoluidsprekers van Teufel
Conclusie: overbelast de versterker niet
- Bij clipping raakt het versterkte signaal vervormd ten opzichte van het ingangssignaal
- Tijdens clipping worden de hoogste en laagste pieken van het sinusvormige signaal afgevlakt.
- Clippen kan optreden wanneer een versterker onvoldoende vermogen heeft om de aangesloten luidsprekers aan te sturen. Dit gebeurt meestal bij hoge volumeniveaus.
- Door overbelasting kan het vervormde signaal vooral schade veroorzaken aan de tweeter en de bijbehorende spreekspoel.
- Dit betekent dat er een onevenredig hoog aantal hoogfrequente tonen van de versterker naar de tweeters wordt gestuurd.
Audioblog
- Foto omslag: ©Jan Olav Elkenes, Tandberg Stereo Bepaalde rechten voorbehoudenOpent in nieuwe tab. Bron: FlickrOpent in nieuwe tab
- Afbeelding1: ©Binksternet, Clipped waveforms Bepaalde rechten voorbehoudenOpent in nieuwe tab. Bron: WikimediaOpent in nieuwe tab
Geef een reactie