Verandert muziek tijdens het eten echt de smaak van een pizza? Zo direct is die vraag niet te beantwoorden. Wat wel vaststaat: ons gehoor speelt tijdens het eten een grotere rol dan veel mensen vermoeden. Onderzoekers bestuderen al jaren hoe klanken, muziek en omgevingsgeluiden onze smaakwaarneming beïnvloeden. De resultaten zijn opmerkelijk: afhankelijk van het klankdecor kunnen gerechten subjectief verser, knapperiger, zoeter of intenser overkomen.
Hoe gehoor en smaak samenwerken
Tijdens het eten verwerkt het brein veel meer dan alleen signalen van de tong. Geur, uiterlijk, textuur en geluiden vloeien mee in de totaalindruk. Dat zintuigen daarbij systematische verbanden aangaan, wordt door onderzoekers onder meer beschreven als Crossmodal Correspondences.
Zo koppelen mensen bepaalde klankeigenschappen opvallend vaak aan specifieke smaakrichtingen. Hogere tonen worden eerder geassocieerd met zoetheid of zuurheid, lagere eerder met bitterheid. Ook klankkleur en andere muzikale eigenschappen spelen een rol.
Wetenschappers vermoeden dat achter deze correspondenties evolutionaire en psychologische verbanden schuilgaan (de zogenoemde ‘hedonische congruentie’). Hoge tonen worden vaak geassocieerd met kleine, rijpe vruchten (die zoet zijn) of positieve emoties. Lage tonen signaleren in de natuur eerder gevaar of zware, aardse dingen. Het brein draagt deze onbewuste stemming rechtstreeks over op de smaak.
Sonic Seasoning: smaak kruiden met geluid
Deze verbanden vormen de basis van het zogenaamde Sonic Seasoning, vrij vertaald: ‘akoestisch kruiden’. Hiermee bedoelen onderzoekers het doelgerichte gebruik van geluiden of muziek om bepaalde smaaknuances van een voedingsmiddel sterker naar voren te laten komen.
Het idee hierachter: als hoge, heldere klanken met zoetheid worden geassocieerd en lagere tonen eerder met bitterheid, zou de juiste akoestische begeleiding onze waarneming in een bepaalde richting kunnen sturen. Of dat daadwerkelijk werkt, is in meerdere studies onderzocht.
Een van de bekendste onderzoeken hierover heet toepasselijk genoeg ‘A bittersweet symphony’. In 2012 proefden deelnemers hetzelfde bitterzoete toffeesnoepje met twee verschillende soundtracks: de ene was afgestemd op zoetheid, de andere op bitterheid.
Bij de ‘zoete’ soundtrack werd de toffee op een bitter-zoetschaal als zoeter beoordeeld, bij de ‘bittere’ soundtrack als bitterder. Hieruit ontstond later de vaak geciteerde uitspraak dat geluid eten ongeveer tien procent zoeter kan laten smaken.
Als algemene smaakformule is dit cijfer echter niet bruikbaar. Een grotere studie uit 2025 met 515 deelnemers laat zien hoe genuanceerd het effect kan zijn: een op bitterheid afgestemd geluid versterkte de waargenomen bitterheid bij twee chocoladevullingen (ganaches). Het ‘zoete’ geluid verhoogde de zoetheidswaarneming daarentegen alleen bij de variant met meer suiker.
Tip: Welke muziek eigenlijk bijzonder goed bij eten en drinken past, hebben we verzameld in ons artikel „Welke muziek past goed bij eten en drinken?“ erzameld.
Bluetooth-speakers van Teufel
Wanneer het te luid wordt, proef je plotseling minder
Toonhoogte is slechts een deel van het verhaal. Onderzoek brengt smaak ook in verband met klankkleur, ruwheid en muzikale eigenschappen. Zo wordt zoetheid vaker geassocieerd met zachtere, harmonieuzer klinkende geluiden. Akoestische prikkels lijken sterker door te werken in de smaakwaarneming dan lange tijd werd aangenomen. Ook algemene omgevingsgeluiden kunnen de waarneming veranderen.
In experimenten met achtergrondgeluiden werden zoetheid en zoutheid onder luid geruis minder intens waargenomen. Een illustratief voorbeeld van dergelijke verbanden is het vliegtuig: daar worden eten en drinken gecombineerd met een permanent hoog geluidsniveau. Dat maaltijden boven de wolken soms anders smaken, heeft meerdere oorzaken. Het geluidsniveau kan daar één van zijn.
Chocolade, muziek, play: probeer Sonic Seasoning zelf uit
Wie dit zelf wil uitproberen, heeft alleen wat pure chocolade en twee zo verschillend mogelijke soundtracks nodig.
Probeer het eerst zonder muziek. Neem bij de volgende hap iets lichts en luchtigs met hogere tonen. Bij de derde hap schakel je over naar een dieper, donkerder klankbeeld. Komt zoetheid of bitterheid sterker naar voren?
Een gegarandeerd effect is er niet. Hoe duidelijk verschillen worden waargenomen, hangt af van het geluid, het voedingsmiddel en de persoon. En als je geen verschil merkt, is dat eveneens een interessant resultaat.
Geluid voor keuken, ontbijttafel en koffiepauze
Opent in nieuwe tabDoe de test gerust ook daar waar smaak voortdurend een onderwerp is: in de keuken. Bij de koffie in de ochtend, tijdens het koken of bij een stukje chocolade tussendoor speelt vaak muziek. Juist hier wordt mooi zichtbaar hoe dicht horen en proeven in het dagelijks leven bij elkaar liggen en waarom goed geluid in de keuken meer is dan alleen achtergrondmuziek.
▶ RADIO 3SIXTYOpent in nieuwe tab: Voor iedereen die ’s ochtends radio luistert en tijdens het koken liever zijn eigen playlist start. DAB+, FM, internetradio en streaming brengen verschillende bronnen samen in één compact apparaat, dus keuze genoeg voor de juiste muziek om te koken.
▶ RADIO ONEOpent in nieuwe tab: Neemt weinig ruimte in en past daardoor ook op kleinere keukenplanken of dressoirs. Naast DAB+ en FM speelt de compacte radio muziek af via Bluetooth. Welke mogelijkheden moderne digitale radio’sOpent in nieuwe tab vandaag bieden, hangt al lang niet meer alleen af van klassieke FM-ontvangst.
▶ MOTIV® HOMEOpent in nieuwe tab: Als er in de keuken vooral wordt gestreamd, zijn onder andere WLAN, Bluetooth, AirPlay 2, Google Cast en Spotify Connect beschikbaar. De geïntegreerde accu maakt de luidspreker onafhankelijk van een vaste plek en wie later ook in meerdere ruimtes muziek wil luisteren, kan zich verdiepen in het opbouwen van een multiroom-systeem.
Meer modellen voor keuken en eetruimte vind je bij de radio’s van TeufelOpent in nieuwe tab.
Meer radio’s van Teufel
Je oor eet mee: het belangrijkste in één oogopslag
- Bij onze smaakbeleving zijn meerdere zintuigen betrokken.
- Hogere, helderdere klanken worden vaker met zoetheid geassocieerd, lagere eerder met bitterheid.
- De samenstelling van het eten blijft hetzelfde. Wat wel kan veranderen, is hoe we afzonderlijke smaaknuances waarnemen.
- Zeer luide omgevingsgeluiden kunnen bepaalde smaakindrukken afzwakken.
Studies tonen aan dat passende geluiden de waargenomen zoetheid kunnen beïnvloeden. Het effect is echter niet bij elk voedingsmiddel en elke persoon even sterk.
Hogere, helderdere en eerder zacht klinkende geluiden worden vaak met zoetheid geassocieerd.
Daarmee wordt het doelgerichte gebruik van geluid bedoeld om eigenschappen van eten of drinken in de waarneming te versterken.
Daar spelen meerdere factoren een rol. Eén daarvan kan het voortdurend hoge geluidsniveau zijn.
Bronnen
- Knöferle, K. & Spence, C. (2012): „Crossmodal correspondences between sounds and tastes“. Psychonomic Bulletin & Review, 19, 992–1006.Opent in nieuwe tab
- Crisinel, A.-S. et al. (2012): „A bittersweet symphony: Systematically modulating the taste of food by changing the sonic properties of the soundtrack playing in the background“. Food Quality and Preference, 24, 201–204.Opent in nieuwe tab
- Woods, A. T. et al. (2011): „Effect of background noise on food perception“. Food Quality and Preference, 22, 42–47.Opent in nieuwe tab
- Guedes, D. et al. (2023): „Crossmodal interactions between audition and taste: A systematic review and narrative synthesis“. Food Quality and Preference, 107, 104856.Opent in nieuwe tab
- Swahn, J., Nilsen, A. & Baptista, I. (2025): „When the music stops: Crossmodal effects of sounds on taste do not explain changes in liking“. Food Quality and Preference, 131, 105576.Opent in nieuwe tab
Omslagafbeelding: AI generated Image
