Accubrand: oorzaken en hoe je het kunt voorkomen

Het belangrijkste eerst: Moderne lithium-ion-accu’s zijn uitgerust met verschillende veiligheidsmechanismen die beschermen tegen oververhitting en kortsluiting. Daardoor is de kans op een accubrand of explosie gelukkig klein. Toch kan een accu door beschadiging, onjuist gebruik of andere externe invloeden oververhit raken en in het ergste geval vlam vatten. Welke risico’s zijn er en wat kun je doen om een accubrand te voorkomen en jezelf en anderen te beschermen?

Lithium-ion-accu’s: werking en risico’s

Lithium-accu’s vind je tegenwoordig overal: in smartphones, laptops, e-bikes en bluetooth-koptelefoons. Dat is niet zonder reden. Ze zijn krachtig, energiezuinig, houden hun lading lang vast en kunnen snel worden opgeladen. Tegelijkertijd brengt deze technologie ook risico’s met zich mee. Lithium is namelijk een licht ontvlambare grondstof en kan onder bepaalde omstandigheden gevaar opleveren wanneer een accu beschadigd raakt of verkeerd wordt gebruikt.

Hoe werkt een lithium-ion-accu?

Een lithium-ion-accu bestaat uit twee elektroden: een anode (meestal van grafiet) en een kathode (vaak van lithium-metaaloxiden). Daartussen bevindt zich een elektrolyt die de lithium-ionen tussen beide elektroden transporteert. Hierdoor kan de accu energie opslaan en weer afgeven. Tijdens het opladen bewegen de ionen naar de anode, terwijl ze tijdens het ontladen terugkeren naar de kathode.

Vergeleken met andere accutechnologieën, zoals nikkel-cadmium- of nikkel-metaalhydride-accu’s, hebben lithium-ion-accu’s een hogere energiedichtheid. Hierdoor kunnen ze meer energie opslaan in een compact formaat. Deze hoge energiedichtheid betekent echter ook dat er bij beschadiging of verkeerd gebruik een groter risico op brand bestaat. Dankzij moderne beschermingsmechanismen en strenge productienormen zijn commercieel verkrijgbare accu’s over het algemeen veilig, zolang ze op de juiste manier worden gebruikt.

Leestip: Accu’s in de winter – zo bescherm je je apparaten tegen kouOpent in nieuwe tab.

Opent in nieuwe tab

Hoe ontstaat een accubrand?

De belangrijkste oorzaak van een accubrand is interne oververhitting. Wanneer de temperatuur in een accucel boven de 60 °C stijgt, kan dit een chemische kettingreactie veroorzaken die bekendstaat als thermische runaway (Engels: thermal runaway). Tijdens dit proces kan de temperatuur in de accu oplopen tot meer dan 500 °C. Het gevolg kan een accubrand of zelfs een explosie zijn.

Deze oververhitting kan ontstaan door onjuiste opslag (bijvoorbeeld door directe blootstelling aan zonlicht), overladen (wanneer de geïntegreerde laadbeveiliging niet goed werkt) of het gebruik van een ongeschikte oplader.

Accubranden kunnen ook ontstaan door mechanische schade (zoals een val) of productiefouten. Wanneer een accu zo ernstig beschadigd raakt dat interne onderdelen worden aangetast, kan er kortsluiting ontstaan. Dit kan leiden tot een exotherme reactie, waarbij de temperatuur sterk oploopt en de accu uiteindelijk vlam kan vatten. Ook defecte isolatie kan ervoor zorgen dat een accu instabiel wordt en brandgevaar ontstaat.

Mogelijke oorzaken van een accubrand in het kort:

• Oververhitting (thermische doorslag)
• Mechanische schade, bijvoorbeeld door vallen of druk
• Overladen (laadbeveiliging defect)
• Productiefouten
• Onjuiste opslag of verkeerd gebruik

Let op: Ook een diep ontladen accu die opnieuw wordt opgeladen, kan een potentieel brandgevaar vormen. Meer hierover lees je in onze gids over diepontlading.

Hoe gevaarlijk is een brandende accu?

Zodra een lithium-ion-accu vlam vat, kan deze zeer gevaarlijk zijn. De brand kan zich snel uitbreiden, een explosie kan ernstige verwondingen en materiële schade veroorzaken en in het ergste geval zelfs levens kosten. Daarnaast kunnen bij de reactie van het elektrolyt met zuurstof giftige gassen vrijkomen.

Let op: Open nooit zelf een lithium-ion-accu vanwege de giftige stoffen en het hoge risico op brand.

Veilige en geteste originele accu’s voor Teufel luidsprekers

In noodgevallen: wat te doen bij een accubrand?

Opmerking: Deze algemene adviezen zijn slechts een richtlijn voor noodsituaties. Houd altijd rekening met de lokale veiligheidsvoorschriften en volg het advies van experts op.

Hoe kun je accubranden voorkomen?

Als een accu vlam vat of explodeert, kunnen de gevolgen ernstig zijn voor zowel het apparaat als de gebruiker. Dit is wat je moet weten om jezelf en je apparaten te beschermen:

• Gebruik originele accessoires: Laad je apparaten altijd op met de originele oplader en kabels die door de fabrikant worden aanbevolen. Namaakproducten voldoen mogelijk niet aan de vereiste veiligheidsnormen.
• Voorkom overladen: Haal de oplader uit het stopcontact zodra de accu volledig is opgeladen.
• Vermijd hitte en kou: Bewaar en gebruik accu’s of apparaten niet bij extreme temperaturen. Hitte verhoogt het risico op thermal runaway. Kou kan de accuprestaties verminderen en in sommige gevallen schade veroorzaken.
• Bewaar de accu op de juiste manier: Als je een accu langere tijd niet gebruikt, bewaar deze dan op een plek die beschermd is tegen extreme temperaturen en uit de buurt van mogelijke gevarenbronnen. Voor e-bike-accu’s zijn er bijvoorbeeld speciale vuurvaste opbergdozen.
• Bescherm apparaat en accu tegen schade: Bescherm je apparaten tegen vallen en andere mechanische invloeden. Ook als een apparaat er aan de buitenkant onbeschadigd uitziet, kan de interne accu door een val beschadigd zijn geraakt.
• Neem geen risico’s: Als je tekenen van een beschadigde accu opmerkt – zoals zwelling, sterke warmteontwikkeling of een ongebruikelijke geur – schakel het apparaat dan direct uit en laat de accu professioneel controleren.

Leestips: Lees meer op onze blog over hoe je een accu op de juiste manier oplaadt en onderhoudt.

Hoe gooi je een defecte accu correct weg?

Gooi accu’s nooit bij het huishoudelijk afval! Defecte of lege accu’s moeten op de juiste manier worden ingezameld en gerecycled. Batterijen en accu’s bevatten waardevolle grondstoffen die opnieuw kunnen worden gebruikt, maar kunnen ook risico’s veroorzaken wanneer ze bij het restafval terechtkomen. Door accu’s apart in te leveren, voorkom je problemen zoals kortsluiting, brand en schade aan het recyclingproces.

In Nederland kun je oude accu’s en batterijen bijvoorbeeld inleveren bij inzamelpunten in winkels en supermarkten die batterijen verkopen. Apparaten met een ingebouwde accu kun je vaak ook inleveren bij winkels die elektronische apparaten verkopen of bij de milieustraat van je gemeente. Heb je te maken met een beschadigde of opgezwollen lithium-ion-accu? Bewaar deze dan veilig en informeer bij je gemeente of een inzamelpunt naar de juiste manier van inleveren.

Safe & Sound: Koptelefoons van Teufel

Opent in nieuwe tab

▶ REAL BLUE TWS 3Opent in nieuwe tab: Deze in-ear koptelefoon biedt eersteklas Teufel sound met hybride Active Noise Cancelling (ANC) en een batterijduur tot wel 24 uur. De oordopjes zijn voorzien van lithium-ion-accu’s met een capaciteit van 45 mAh. De meegeleverde oplaadcase heeft een capaciteit van 400 mAh en laadt de oordopjes in een handomdraai op.

▶ REAL BLUE NC 3Opent in nieuwe tab: De over-ear koptelefoon biedt eersteklas Teufel sound met actieve Noise Cancelling (ANC) en een batterijduur tot wel 98 uur. De REAL BLUE NC 3 beschikt over een lithium-ion-accu met een capaciteit van 700 mAh en kan eenvoudig worden opgeladen via USB-C.

Teufel koptelefoons: sound voor onderweg

Samenvatting: zo voorkom je accubranden

• Lithium-accu’s voorzien tegenwoordig een groot deel van onze elektronische apparaten van energie, maar bevatten ook brandbare en mogelijk schadelijke stoffen.
• Strenge veiligheidsnormen helpen defecten te voorkomen en verkleinen het risico op accubranden aanzienlijk.
• Met de juiste voorzorgsmaatregelen kun je een accubrand in de meeste gevallen voorkomen.
• Maar als er toch brand uitbreekt in een lithium-ion-accu, is snel en doordacht handelen cruciaal – de veiligheid van mensen staat altijd voorop.

Audioblog

• Titelbeeld: Foto van Panos Sakalakis via Unsplash